Sekrety japońskiej herbaty

Czym właściwie jest zielona herbata?

W przeciwieństwie do czarnej herbaty, dobrze znanej i dominującej w Europie, zielona herbata powstaje z liści, które nie przechodzą procesu utleniania, błędnie nazywanego fermentacją. Kluczowym etapem jej produkcji jest podgrzanie świeżo zebranych liści parą wodną (metoda japońska) lub ich prażenie na gorących patelniach (metoda chińska). Ten zabieg zatrzymuje działanie enzymów odpowiedzialnych za utlenianie, dzięki czemu liście zachowują swój naturalny, zielony kolor, a także bogactwo cennych składników, takich jak antyoksydanty. To bardzo szeroka kategoria naparów, popularnych w całej Azji, gdzie występują dziesiątki odmian różniących się metodą uprawy, suszenia, przechowywania czy sposobem parzenia.

Japonia: Gdzie herbata staje się sztuką

Za najlepszą na świecie uchodzi herbata pochodząca z Japonii. Jej uprawa i przetwarzanie są tam doprowadzone do perfekcji. To właśnie w Kraju Kwitnącej Wiśni jej przygotowywanie i serwowanie stało się pełnoprawną sztuką – z czasem powstała nawet ceremonia herbaciana, znana jako chanoyu (茶の湯), prowadzona przez mistrzów (chajin) cenionych na równi z artystami czy pisarzami. U podstaw tej tradycji leży filozofia zen, a jej celem jest osiągnięcie wewnętrznej harmonii i spokoju.

Do tradycyjnej ceremonii używa się wyjątkowej odmiany – matchy. To herbata w postaci delikatnego, niemal aksamitnego proszku, powstałego ze starannie zmielonych w kamiennych żarnach, suszonych liści. Krzewy, z których powstaje, są na kilka tygodni przed zbiorami osłaniane przed słońcem. Ten proces zmusza roślinę do intensywniejszej produkcji chlorofilu i aminokwasów, co nadaje matchy jej charakterystyczny, głęboki zielony kolor i słodkawy smak umami. Uznaje się ją za jedną z najbardziej szlachetnych herbat na świecie, a w samej Japonii spożywana jest raczej przy szczególnych okazjach.

Ceremonia picia herbaty nie ogranicza się jednak do samego smaku napoju. To głębokie przeżycie estetyczne i duchowe, oparte na czterech zasadach: harmonii (wa), szacunku (kei), czystości (sei) i spokoju (jaku). To również kontemplacja otaczającej przyrody, docenianie piękna prostych przedmiotów, rozmowy o sztuce czy wspólne recytowanie poezji. Tradycyjny rytuał potrafi trwać kilka godzin, choć dla cudzoziemców często przygotowuje się skróconą wersję, trwającą nie dłużej niż godzinę.

Matcha w Polsce – jak wybrać i przygotować?

Na polskim rynku znajdziemy wiele gatunków zielonej herbaty z różnych krajów Azji, jednak nie zawsze spełniają one wysokie standardy jakości. Sklep moyamatcha.com oferuje herbaty pochodzące wyłącznie z organicznych upraw w Japonii, z najlepszych regionów, takich jak Uji. W asortymencie znajduje się m.in. oryginalna matcha – dokładnie taka, jaką serwuje się podczas tradycyjnych ceremonii.

Oprócz samej herbaty, w sklepie dostępne są akcesoria niezbędne do jej prawidłowego przygotowania i podania: bambusowa miotełka chasen do idealnego spienienia naparu, ceramiczna miseczka chawan oraz bambusowa łyżeczka chashaku. Na stronie znaleźć można również artykuły o historii herbaty w Japonii i kulturze, jaka narosła wokół tego napoju. Dla pasjonatów Kraju Kwitnącej Wiśni świetnym pomysłem na prezent będzie zestaw składający się z matchy, czarek i tradycyjnych narzędzi do parzenia.

Dlaczego warto sięgnąć po matchę?

Matcha zachwyca nie tylko smakiem – delikatnym, pełnym i bogatym w umami – ale także wyjątkowymi właściwościami zdrowotnymi. Pijąc matchę, spożywamy cały liść herbaty, a nie tylko napar, co zwielokrotnia jej korzyści. Jest niezwykle bogata w antyoksydanty, zwłaszcza katechiny EGCG, które zwalczają wolne rodniki. Jej regularne spożywanie wspiera układ krążenia, pomaga obniżyć ciśnienie i poziom złego cholesterolu, korzystnie działa na trawienie oraz wspomaga kondycję wzroku.

Unikalną cechą matchy jest zawartość L-teaniny, aminokwasu, który wprowadza w stan relaksu i poprawia koncentrację. W połączeniu z naturalną kofeiną tworzy efekt „spokojnej czujności”, zapewniając energię bez nerwowości i nagłego spadku sił, typowego dla kawy. Japończycy często podkreślają, że swoją długowieczność zawdzięczają właśnie częstemu piciu zielonej herbaty.

Aby w pełni cieszyć się jej wartościami odżywczymi, nie należy zalewać matchy wrzątkiem. Optymalna temperatura wody to około 70-80°C. Wówczas napar zachowuje wszystkie cenne składniki, a jego smak jest pozbawiony goryczki, ukazując całe swoje bogactwo.